( 1 ) است * ابو عثمان نهدى را ديدم كه مأمور گرفتن عوارض بود و براى گرفتن عوارض از قارچ فروش‌ها پيش آنان مىآمد . گويد ابو غسان مالك بن اسماعيل نهدى ما را خبر داد و گفت * ابو عثمان نهدى ساكن كوفه بود ولى در محله نهدىها خانه‌يى نداشت . هنگامى كه حسين بن على عليه السلام به شهادت رسيد ، ابو عثمان از كوفه كوچ كرد و ساكن بصره شد و گفت ديگر در شهرى كه در آن پسر دختر پيامبر ( ص ) كشته شد ، سكونت نخواهم كرد . ابو عثمان روزگار پيامبر ( ص ) را درك كرده ولى آن حضرت را نديده بود . او محدثى مورد اعتماد بوده و از عمر و عبد الله بن مسعود و ابو موسى اشعرى و سلمان و اسامة و ابو هريره روايت كرده است . او در آغاز امارت حجاج بن يوسف بر عراق در بصره درگذشت . ابو الاسود دؤلى نامش ظالم و نام پدرش عمرو بن سفيان بن عمرو بن خلس بن يعمر بن نفاثة بن عدى بن دئل بن بكر بن عبد منات بن كنانه است . ابو الاسود شاعرى متشيع و در حديث به خواست خدا مورد اعتماد است . عبد الله بن عباس هنگامى كه از بصره بيرون مىرفت ابو الاسود را به جانشينى خود مىگماشت و على عليه السلام هم او را بر آن كار مستقر داشت . گويد موسى بن اسماعيل ، از گفتهء ابو هلال ، از قتاده ما را خبر داد كه مىگفته است * ابو الاسود دؤلى مىگفته است : دشمن‌ترين مردم در نظر من سفلگان بدزبانند و اينكه ناچار از بگو و مگو و دشنام دادن و دشنام شنيدن از ايشان شوم . « 1 » زياد بن ابى سفيان « 2 » بن امية بن عبد شمس . مادرش سميّه كنيز حارث بن كلده ثقفى است . برخى از محدثان به او

--> ( 1 ) براى آگهى از مقام علمى و پيشگامى ابو الاسود در تدوين نحو و سهم او در ادب عرب مراجعه فرماييد به مقاله بسيار محققانه و مفصل دكتر آذرتاش آذرنوش ، دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، ج 5 ، ص 192 - 179 ، و براى ديدن نمونه شعر او به ياقوت ، معجم الادباء ، ج 4 ، ص 180 به اهتمام مارگليوث ، مصر ، 1967 ميلادى مراجعه شود . ( 2 ) پيش از اين هم تذكر دادم كه اين گونه تسامح از محمد بن سعد شگفت آور است .